از بازرسی تا مدیریت ریسک؛ مدل تازه HSE در البرز چه چیزی را تغییر می‌دهد؟

به گزارش تک مسیر؛ در این همایش، مدیرکل بازرسی کار وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی بر ضرورت تقویت ساختارهای پیشگیرانه تأکید کرد، مدیرکل تعاون، کار و رفاه اجتماعی البرز از محدودیت نیروی بازرسی و استفاده از ظرفیت کارشناسان ایمنی گفت و معاون روابط کار وزارت تعاون نیز فرهنگ ایمنی را از مسئولیت‌های مدیریت سازمان دانست.

وقتی بازرسی به‌تنهایی کافی نیست

علی مظفری، مدیرکل بازرسی کار وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، با اشاره به گستردگی نیازهای ایمنی در محیط‌های کاری تأکید کرد که بازرسی کار به‌تنهایی نمی‌تواند همه نیازهای ایمنی کارگاه‌ها را پوشش دهد.

به گفته او، رویکرد جدید باید بر ایجاد ساختارهای پیشگیرانه، ارزیابی مستمر خطرها و مسئولیت‌پذیری کارفرمایان استوار باشد؛ یعنی شناسایی خطر پیش از آنکه به حادثه تبدیل شود. در سال‌های گذشته بیش از ۶۰ مقرره و دستورالعمل در حوزه حفاظت فنی تدوین شده و آیین‌نامه ارزیابی ریسک نیز پس از ۱۴ مرحله بررسی و اصلاح در شورای عالی حفاظت فنی به تصویب رسیده است.

ارزیابی ریسک باید با تغییر کارگاه تغییر کند

مظفری تأکید کرد ارزیابی ریسک نباید یک اقدام یک‌باره باشد. کارفرما باید دست‌کم سالانه خطرهای محیط کار را ارزیابی کند و در صورت تغییر فرآیندهای کاری یا ایجاد مخاطرات جدید، این ارزیابی را دوباره انجام دهد.

بر اساس توضیحات مطرح‌شده در این نشست، در کارگاه‌های دارای بیش از ۲۵ کارگر، ارزیابی ریسک از طریق کمیته‌های حفاظت فنی دنبال می‌شود و کارگاه‌های کوچک‌تر می‌توانند از مشاوران حفاظت فنی واجد شرایط استفاده کنند.

هم‌زمان توسعه شرکت‌های مشاور حفاظت فنی و حرکت به سمت نظام‌مند و دیجیتال‌شدن بخشی از این فرایندها نیز در دستور کار قرار گرفته است.

البرز؛ جایی که کمبود نیروی بازرسی مسئله می‌شود

حسین فلاح‌نژاد، مدیرکل تعاون، کار و رفاه اجتماعی استان البرز، از زاویه اجرایی استان به موضوع نگاه کرد و گفت کمبود نیروی بازرسی باعث می‌شود امکان پوشش همه کارگاه‌ها صرفاً با اتکا به بازرسان فراهم نباشد.

به گفته فلاح‌نژاد، استفاده از ظرفیت کارشناسان ایمنی می‌تواند به تقویت نظارت و پیشگیری از حوادث در واحدهای تولیدی و صنعتی کمک کند.

او همچنین از برگزاری جلسات ماهانه با حضور کارگران، کارفرمایان و مسئولان مرتبط و فعالیت کمیته راهبردی روابط کار در استان خبر داد.

از پرونده‌های مشاغل سخت تا ۱۱ واحد بزرگ

فلاح‌نژاد همچنین به وضعیت بررسی پرونده‌های مشاغل سخت و زیان‌آور اشاره کرد و گفت بخش عمده پرونده‌های موجود تعیین تکلیف شده و در این زمینه تقریباً پرونده معوقی باقی نمانده است.

به گفته او، از میانه سال ۱۴۰۴ تاکنون حدود ۱۱ شرکت و کارگاه بزرگ به‌صورت ویژه مورد بررسی قرار گرفته‌اند و در برخی موارد، مشاغلی که پیش‌تر در فهرست مشاغل سخت و زیان‌آور قرار گرفته بودند، پس از بررسی از این فهرست خارج شده‌اند.

پیش از فعال‌شدن دوباره سامانه‌های روابط کار نیز حدود ۴ هزار پرونده جاری به‌صورت حضوری بررسی و تعیین تکلیف شده بود.

فرهنگ ایمنی از مدیریت شروع می‌شود

پروانه رضایی‌بختیاری، معاون روابط کار وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، در این همایش تأکید کرد فرهنگ ایمنی باید از مدیریت سازمان آغاز شود و ایمنی مسئولیت یک فرد یا یک واحد مشخص نیست.

به گفته او، زنجیره ایمنی از کارفرما و مدیر آغاز می‌شود و سرپرست، مسئول ایمنی، بازرس کار و کارگر نیز هرکدام در آن نقش دارند.

رضایی‌بختیاری همچنین با اشاره به تغییر مدل‌های کار و گسترش هوش مصنوعی و فناوری‌های جدید گفت آموزش‌های ایمنی نیز باید متناسب با تحولات محیط کار به‌روز شود.

وقتی شرایط معیشتی هم وارد معادله ایمنی می‌شود

یکی از بخش‌های قابل توجه سخنان معاون روابط کار، اشاره به شرایط زندگی برخی کارگران بود.

او با بیان اینکه آموزش ایمنی برای کارگرانی که دغدغه تأمین معاش دارند با دشواری‌هایی همراه است، نمونه کارگری را مطرح کرد که برای تأمین هزینه‌های زندگی روزانه ۱۲ ساعت کار می‌کند و حتی روزهای جمعه نیز سر کار است.

این مثال، مسئله ایمنی را از سطح آیین‌نامه و بازرسی فراتر می‌برد؛ زیرا ساعات کار، فشار معیشتی و شرایط واقعی اشتغال نیز می‌توانند بر امکان رعایت اصول ایمنی اثر بگذارند.

استام صنعت؛ وقتی HSE به خط تولید می‌رسد

در ادامه این برنامه، رضایی‌بختیاری از خط تولید شرکت استام صنعت در شهرک صنعتی بهارستان کرج بازدید کرد و در جریان روند تولید و مسائل مرتبط با ایمنی و شرایط کار قرار گرفت.

استام صنعت در حوزه تولید استارتر و آلترناتور فعالیت دارد و بیش از ۳۰ خط اصلی و فرعی تولید در این مجموعه فعال است. محصولات این شرکت در زنجیره تأمین صنعت خودروسازی کشور مورد استفاده قرار می‌گیرد و بخشی از تولید آن نیز به بازارهای صادراتی اختصاص دارد.

این بازدید از این جهت اهمیت دارد که بحث مطرح‌شده در همایش را به محیط واقعی تولید پیوند می‌دهد؛ جایی که مدیریت ریسک باید هم‌زمان با تولید، نیروی انسانی، تجهیزات و استمرار فعالیت پیش برود.

عدد موفقیت، کاهش حادثه است

تغییر رویکرد از بازرسی صرف به ارزیابی مستمر ریسک، تقویت مسئولان ایمنی و استفاده از ابزارهای تخصصی و دیجیتال، روی کاغذ می‌تواند ساختار پیشگیری را منسجم‌تر کند.

اما نتیجه این تغییر را نمی‌توان فقط با تعداد آیین‌نامه‌ها، تعداد بازرسی‌ها یا تشکیل کمیته‌ها سنجید. معیار مهم‌تر، میزان شناسایی و اصلاح خطرها، کاهش شرایط ناایمن و در نهایت تغییر روند حوادث در محیط‌های کاری است.

برای البرز که حدود ۱۸۶ هزار نیروی کار دارد و یکی از قطب‌های صنعتی کشور محسوب می‌شود، این سنجش می‌تواند تصویر روشن‌تری از فاصله میان مقررات ایمنی و اجرای واقعی آنها ارائه دهد.

میان‌بر تک‌مسیر

• عصاره خبر: رویکرد HSE در البرز بر پیشگیری، ارزیابی مستمر ریسک و تقویت مسئولیت کارفرما متمرکز شده است.

• مسیر اقدام: استفاده از ظرفیت کارشناسان ایمنی، تقویت مسئولان ایمنی و حرکت به سمت نظام‌های تخصصی و دیجیتال.

• ایده تک: تعداد مقررات و بازرسی‌ها به‌تنهایی معیار موفقیت نیست؛ اثر واقعی باید در کاهش خطر و حوادث محیط کار دیده شود.